Metformina - co warto wiedzieć?

11 gru 2020

Autor: Anna Podsiadło

 

METFORMINA - CO TO ZA LEK?

Metformina jest lekiem hipoglikemizującycm  - oznacza to tyle, że obniża stężenie glukozy we krwi. Kryje się pod wieloma nazwami: Metformax, Symformin, Siofor, Glucophage, Avamina, Formetic, Metifor. Typowo stosowana jest w leczeniu cukrzycy typu 2. Ze względu na to, że poprawia wrażliwość na insulinę, znajduje również zastosowanie w leczeniu insulinooporności, hiperinsulinemii, hipoglikemii reaktywnej i PCOS[1][2]. Mechanizm jej działania jest wielokierunkowy, natomiast jej podstawowe działanie polega na tym, że:

  • spowalnia wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego do krwi,
  • zmniejsza wątrobową produkcję glukozy,
  • poprawia wychwyt glukozy przez tkanki obwodowe,
  • ogranicza utlenianie kwasów tłuszczowych.

Oznacza to, że osoba przyjmująca metforminę będzie mieć znacznie stabilniejszy poziom glukozy we krwi ze względu na to, że wyregulowane zostają ścieżki jej metabolizmu. "Ogarnięte" wątroba i tkanki obwodowe powodują, że spada poziom cukru na czczo, glikemia między posiłkami jest niższa, a poposiłkowe wzrosty glukozy są mniejsze. Warto także zwrócić uwagę na element o ograniczaniu utleniania kwasów tłuszczowych - to zaburzenia w metabolizmie glukozy leżą u podstaw rozwoju miażdżycy i nieprawidłowego stężenia lipidów we krwi! Metformina może pomóc obniżyć nieprawidłowe stężenie cholesterolu, którym straszył lekarz lub dietetyk podczas ostatniej konsultacji. Czasem dostaje pytanie - a czy metformina obniża insulinę? Może ona poprawiać wrażliwość receptorów insuliny na ten hormon. Jednak przede wszystkim efekt obniżenia poziomu insuliny wynika z tego, że spada ilość glukozy jaką nasze ciała produkują w tych patologicznych warunkach oraz poprawia się zdolność tkanek do wchłaniania glukozy. Dzięki temu dochodzi do obniżenia poziomu insuliny - w końcu potrzebujemy jej coraz mniej, a wrażliwość na nią rośnie. Metformina ponadto nie ogranicza ilości cukru jaką przyswajamy, spowalnia jednak tempo w jakim to się dzieje.

Może Was zaciekawić fakt, że chociaż metformina, jaką przyjmujecie, dzisiaj jest produktem reakcji laboratoryjnych, to pochodzi ona od galeginy, naturalnej substancji produkowanej przez roślinę o nazwie Galega officinalis, która była stosowana w ziołolecznictwie już w średniowiecznej Europie.

 

JAK DOKŁADNIE DZIAŁA METFORMINA?

Ten akapit może zainteresować osoby, które są nieco bardziej zaawansowane. Podstawowym miejscem działania metforminy są tkanki, które 'obracają' glukozą. W nich metformina wpływa na enzym zwany kinazą białkową aktywowaną przez adenozynomonofosforan (AMPK) aktywując go. AMPK występuje w naszym ciele, m.in. w mózgu, sercu, trzustce, tkance tłuszczowej czy w mięśniach szkieletowych i wątrobie. Na szczególną uwagę w przypadku metforminy zasługują te dwa ostatnie. Dosyć istotne jest to, że AMPK aktywowane jest przez deficyt kaloryczny i wysiłek fizyczny - dlatego tak wielu pacjentów na start dostaje zalecenie by schudnąć i zacząć się ruszać. AMPK ma wiele substratów i odpowiada na zmiany w ich stężeniach w komórce oraz na sygnały hormonalne trafiające do niej. Kiedy w komórce np. mięśnia szkieletowego przy wysiłku fizycznym lub głodzie spadnie poziom ATP (podstawowego nośnika energii w naszych ciałach) AMPK jest aktywowane i uruchamia reakcje, które mają zahamować zużycie ATP przy jednoczesnym uruchomieniu reakcji, które mają poprawić wychwyt glukozy (która następnie posłuży do produkcji ATP) przez daną komórkę. Aktywowanie AMPK wyhamuje reakcje, które wiążą się ze zużyciem energii - syntezę kwasów tłuszczowych czy cholesterolu. Wszystko to ma na celu utrzymanie homeostazy energetycznej. Aktywacja AMPK w wątrobie zahamuje glukoneogenezę – proces, w którym z niecukrowców (np. z białka) powstaje glukoza (to dzięki temu procesowi nawet na ketozie mamy glukozę we krwi), a w mięśniach szkieletowych doprowadzi do nasilenia syntezy transporterów glukozy, np. GLUT4 (uwielbiam tę nazwę!) i stymuluje wychwyt glukozy przez ich komórki. Bezpośrednim skutkiem ograniczenia glukoneogenezy w wątrobie, jest obniżenie poziomu glukozy na czczo o ok 30% w stosunku do poziomu z początku leczenia. Dzięki aktywacji AMPK obniżają się także poziomy glukozy między posiłkami, oraz stężenia lipidów.

Metformina zwiększa też aktywność receptorów kinazy tyrozynowej (RTKs). Jakie to ma znaczenie w tym przypadku? Receptory insuliny należą do klasy RTKs. Zwiększenie ich aktywności może więc wpłynąć także na ścieżki sygnalizacji insuliny i poprawić wrażliwość receptorów insulinowych.

 

KTÓRA METFORMINA JEST NAJLEPSZA?

Nie ma miesiąca bez tego pytania, więc cieszę się, że wreszcie będę miała gdzie Was odsyłać! Na rynku znajduje się wiele preparatów z metforminą, które różnią się od siebie nie tylko dawką, ale i tempem, w jakim dochodzi do ich zmetabolizowania. Obok klasycznej metforminy  (IR, immediate release), po przyjęciu której maksymalne stężenie leku we krwi osiągamy po ok 2-3 godzinach, mamy preparaty o zmodyfikowanym uwalnianiu (XR, SR, ER, extended/slow release), których 'szczyt' przypada po około 7 godzin od momentu przyjęcia leku. Nie da się jednoznacznie powiedzieć, który rodzaj metforminy będzie lepszy u Was. Wszystko zależy od indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia – próbujemy → są skutki uboczne - zmieniamy.  Przyjmuje się, że metformina o zmodyfikowanym uwalnianiu posiada mniej skutków ubocznych, szczególnie tych notowanych w przewodzie pokarmowym w początkowych etapach leczenia (wzdęcia, nudności, bóle brzucha, biegunki, gazy). Rzadziej także powoduje bóle głowy i spadki energii. Przyjmując metforminę o zmodyfikowanym uwalnianiu możliwe jest stosowanie mniejszej ilości dawek (1 lub 2 tab.) w ciągu doby, podczas gdy klasyczne leczenie to często wiele tabletek w ciągu dnia. Na podstawie doświadczeń moich pacjentów mogę powiedzieć, że osoby, którym zapisywana jest pojedyncza skumulowana dawka 850 - 1000 mg lepiej reagują na nią, jeśli jest to forma o zmodyfikowanym uwalnianiu. Taka forma jest jednak przeważnie nieco droższa. Oba rodzaje metforminy mają podobną skuteczność i profil bezpieczeństwa [3][4].

 

JAK DŁUGO BRAĆ METFORMINĘ I KIEDY MOŻNA JĄ ODSTAWIĆ?

Metformina powinna być stosowana tyle samo czasu, ile powinien być stosowany każdy lek - tak długo, jak długo jest potrzebna.

Zacznijmy od tego, kiedy w ogóle dostajemy receptę na ten środek. Najczęściej dzieje się tak w momencie, gdy lekarz stwierdza u nas nieprawidłowe wyniki glukozy i/lub insuliny na czczo lub w teście doustnego obciążenia glukozą. Jestem sceptycznie nastawiona do rozpoczynania leczenia na podstawie samych wyników na czczo u osoby, u której nie stwierdza się cukrzycy*. Te wyniki prostują się pierwsze, a osoba, która rozpoczyna terapię ze 110 mg/dl glukozy na czczo, już po 3 miesiącach może mieć prawidłowe wartości glukozy w tym badaniu. To niestety nie oznacza, że problem się rozwiązał. Mając tylko badania na czczo, ciężko śledzić proces leczenia i ocenić, czy leczymy się dobrze. Ciężko jest wtedy powiedzieć czy dawkę leku warto zwiększyć/zmniejszyć, a może nie potrzeba leczenia już wcale, bo pozbyliśmy się problemu. Wykonanie krzywych insulinowo-glukozowych w doustnym teście obciążenia glukozą (OGTT, DTT glukozy) pozwala przekonać się jak wyglądają nasza glukoza i insulina w wielu punktach od momentu wypicia roztworu. Powtórzenie takiego badania po roku pozwala na rzetelną ocenę tego, w jakim stopniu leczenie (i inne składowe jak dieta, aktywność, redukcja wagi) przyczyniło się do poprawy wrażliwości insulinowej. Jeśli taki test nie został u Was wykonany wcześniej, to nic straconego. Takie badanie można wykonać także w czasie leczenia, najlepiej jednak porozmawiać o tym wcześniej ze swoim diabetologiem i ustalić, na jaki okres czasu przed badaniem odstawić metforminę. Chcecie w końcu sprawdzić swoją wrażliwość na insulinę, a jak pisałam wcześniej, lek wpływa również na wchłanianie glukozy z przewodu pokarmowego.

Nie ma górnego limitu czasu dla stosowania metforminy. O ile pamiętamy o kilku ważnych rzeczach w trakcie jego stosowania - regularnych badaniach wątroby oraz nerek, kontrolowaniu stężenia witaminy B12 w organizmie - to jest to lek dość bezpieczny, który może zapobiec rozwojowi bardzo niebezpiecznej choroby - cukrzycy. Jeśli jednak rozważasz przerwanie terapii, to zrób to wyłącznie po konsultacji ze specjalistą.

*Nie każdy może się poddać badaniu OGTT - osoby, u których już na czczo można zdiagnozować cukrzycę (dwukrotne uzyskanie wyniku równego lub większego niż 126 mg/dl glukozy we krwi żylnej, NIE Z GLUKOMETRU!) nie powinny się poddawać testowi - raz, że jest to dla nich szkodliwe, a dwa - nie ma po co.

 

O JAKIEJ PORZE STOSOWAĆ METFORMINĘ?

Wszystko zależy od przypadku i w tym miejscu powinien zadecydować Wasz lekarz. Jeśli więc z jakiegoś powodu nie dostaliście tej wskazówki, to warto wykonać do niego telefon i dopytać. Przy dwóch dawkach dobowo, są one stosowane rano i wieczorem w około 12-godzinnym odstępie. U osób, które mają wysoki cukier na czczo i dostają pojedynczą skumulowaną dawkę preparatu o przedłużonym uwalnianiu, najbardziej optymalne jest branie jej na noc. Jeśli dostaliście zalecenie stosowania wielu dawek dziennie, to warto je brać w równych odstępach tak, by nie doszło do sytuacji, w której kumuluje się działanie dwóch dawek. Jeśli tak się stanie to może dojść do hipoglikemii, może Was zacząć boleć głowa, dostaniecie mdłości lub biegunki. Leczenie warto stopniować - zaczynać od małych dawek i np. tylko raz dziennie, a następnie podnosić je dochodząc do dawki docelowej[2].

 

DIETA PRZY METFORMINIE

Samo stosowanie metforminy nie wiąże się z koniecznością przejścia na konkretny model żywienia, jednak zaburzenia, w związku z którymi dostajemy receptę na ten środek, są najczęściej dietozależne. Bardzo często pacjenci wychodzą z założenia, że skoro biorą lek, to żadna dieta nie jest już konieczna (a kiedy nie chudną, to odstawiają lek, bo uważają, że nie działa...). Niestety takie podejście sprawi, że rozwój poważniejszych zaburzeń jedynie odsunie się nieco w czasie, a nie całkiem zniknie. Osoby, które nie pozbędą się nadwagi bądź otyłości, nie zmienią stylu życia bądź odżywiania na zdrowszy, mogą się liczyć wyłącznie ze zmienianiem dawek leków na silniejsze i dokładaniem kolejnych tabletek do apteczki, a nie z poprawą stanu zdrowia.

Dieta w zaburzeniach związanych z glikemią (w insulinooporności, przy hipoglikemii, a czasem też w PCOS, jeśli towarzyszy mu IO), powinna być maksymalnie odżywcza, dopasowana do preferencji smakowych pacjenta, prosta w przygotowaniu oraz, jeśli istnieje taka konieczność, zakładająca odpowiedni deficyt kaloryczny. Deficyt jest tu wartością niezwykle istotną - jeśli go nie będzie lub bedzie zbyt mały, to spadek wagi nie bedzie następować. Jeśli będzie zbyt duży, to pacjent zacznie tracić energię, nie będzie mieć siły na aktywność fizyczną lub zacznie podjadać i w ten sposób także nie dojdzie do redukcji wagi. Kolejna kwestia to indeks glikemiczny wybieranych produktów oraz ładunek glikemiczny posiłków. Dieta zakładająca spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym pozwala pacjentowi poczuć się lepiej - mieć więcej energii, dłużej być sytym, mieć mniejszą ochotę na podjadanie. To bezpośrednio przekłada się na jakość życia pacjenta. Ktoś z insulinoopornością, żywiący się od rana do nocy produktami o wysokim IG, także doświadczy spadku wagi, o ile znajdzie się tam miejsce na deficyt. Warto pamiętać, że poza tym będzie ospały, głodny i rozdrażniony, więc zdecydowanie nie warto tak do tego podchodzić. Jeśli nie wiesz jak odnaleźć się w nowej rzeczywistości i jak się odżywiać, by sobie pomóc to skorzystaj z pomocy dietetyka.

 

CZY METFORMINA POZWALA SCHUDNĄĆ, CZY POWODUJE TYCIE?

Metformina to lek hipoglikemizujący - a nie odchudzający. Na redukcję masy ciała mogą liczyć te osoby, które poza wdrożeniem leczenia mają w diecie odpowiedni deficyt kaloryczny. Metformina może pomóc kontrolować łaknienie, bo w wyniku jej stosowania i w miarę upływu czasu dochodzi do poprawy wrażliwości na insulinę. Dodatkowo, poposiłkowe wzrosty glukozy i insuliny są mniejsze, glikemia jest stabilniejsza, a sytość po posiłkach dłuższa. W niektórych przypadkach, na skutek efektów ubocznych w początkowych etapach brania leku, dochodzi do utraty apetytu, a wiadomo –nie jemy to chudniemy. Natomiast jeśli nie zmienimy nawyków na prawidłowe, to po okresie adaptacji do leku waga na powrót wzrośnie.

Są jednak osoby, które doświadczają czegoś zgoła odwrotnego - po rozpoczęciu leczenia jedliby oczami. Ciężko mi było znaleźć jedno, konkretne uzasadnienie dla tego fenomenu. Metformina wpływa na zwiększenie stężenia greliny (hormonu głodu) u pacjentów z cukrzycą typu 2, jednak w badaniu zaznaczono, że dzieje się to bez wpływu na odczuwanie łaknienia[5]. Jestem skłonna założyć, że mimo wszystko u części pacjentów zwiększenie stężenia tego hormonu będzie odczuwalne. Fora roją się od wypowiedzi pacjentów, którzy piszą, że nie mieli problemu z nasilonym łaknieniem, póki nie weszli na metforminę. Inny potencjalny czynnik, mający związek ze zwiększonym łaknieniem, to hipoglikemia - na skutek stosowania zbyt wysokiej dawki leków i/lub niewłaściwej diety, może dojść do niezdrowego spadku poziomu cukru we krwi. Temu towarzyszy oczywiście zwiększony głód, rozdrażnienie, rozkojarzenie i trudność w zebraniu myśli. Jeśli stosowane leczenie powoduje u Ciebie takie problemy, to powinieneś porozmawiać o tym ze specjalistą. Zwiększone łaknienie dla osoby, która nie powinna przybierać na wadze, to duży problem. Czasem wystarczy zmiana preparatu, dawki, a czasem diety, by wszystko wróciło na właściwe tory.

 

JAKIE SĄ SKUTKI UBOCZNE STOSOWANIA METFORMINY?

Jak każdy lek metformina ma skutki uboczne i w trakcie jej stosowania powinniśmy pozostawać pod opieką lekarza, zgłaszać mu negatywne zmiany w naszym samopoczuciu i regularnie wykonywać badania krwi. Każdy z Was - jeśli jeszcze tego nie robił - powinien wyjąć z opakowania leku ulotkę i ją od dechy do dechy przeczytać, a jeśli widzicie, że coś się dzieje – od razu reagować.

Podstawową obawę u mnie, jako dietetyka, budzi wpływ metforminy na wchłanianie ważnych związków odżywczych, takich jak witamina B12 i kwas foliowy. Im wyższa dawka metforminy i im mniejsza podaż produktów odzwierzęcych w diecie pacjenta, tym ryzyko rozwoju niedoboru witaminy B12 jest większe. Jeśli więc eliminujesz z diety mięso, a przyjmujesz metforminę - badaj poziom B12 we krwi. Jeśli jest w dolnej granicy normy - reaguj, nie czekaj aż spadnie poniżej normy. Poziom B12 w surowicy krwi spada jako ostatni. Objawy niedoboru kobalaminy w komórkach mogą się zacząć pojawiać na wiele miesięcy przed tym jak B12 uderzy w glebę. Badanie poziomu homocysteiny jest czulszym, ale droższym narzędziem do oceny zasobności naszego ustroju w ten związek. Kobalamina bierze udział w procesie remetylacji homocysteiny - pomaga "przerabiać" ją na  metioninę. Jeśli więc B12 będzie za mało, proces ten przestanie przebiegać optymalnie, a homocysteina zacznie wzrastać, zwiększając ryzyko rozwoju np. miażdżycy. Niedobór witaminy B12 może doprowadzić do nieodwracalnych zmian w układzie nerwowym, więc nie czekajcie z badaniem do momentu, w którym zapomnicie jak macie na imię. Metformina ogranicza także wchłanianie kwasu foliowego, co nie jest bez znaczenia dla kobiet, które walczą z PCOS przy pomocy tego środka i planują potomstwo. Warto ten element wziąć pod uwagę i wybrać odpowiedni preparat z folianem.

Metformina wpływa na pracę przewodu pokarmowego. Najsilniej odczuwają to osoby, które zostały wrzucone na dużą dawkę zbyt szybko. Powoduje ona szereg niepożądanych efektów, takich jak bóle brzucha, nudności i wymioty, zgaga,  biegunki, zaparcia i utrata apetytu. Przeważnie te objawy mijają po 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia, co nie zmienia faktu, że mikrobiom dostaje w kość przez cały czas stosowania leku. Wpływa ona także na mikrobiotę w naszych jelitach i powoduje przesunięcie się stosunku pomiędzy populacjami bakterii probiotycznych. Nie jest to dobre dla jelit, bo zdrowy mikrobiom w bardzo dużym stopniu przyczynia się do utrzymania prawidłowej glikemii. Bardzo ważne jest więc by dieta była bogata w błonnik i warzywa, które wspomagają prawidłową pracę jelit i utrzymanie prawidłowej mikrobioty. Niektóre prace sugerują jednak, że metformina może modulować mikrobiotę w taki sposób, by "służyła sprawie". W jednym z badań przeniesiono kał myszy leczonych metforminą na myszy sterylne i stwierdzono, że kał osobników leczonych metforminą poprawiał tolerancję glukozy u myszy biorców[6].

Problematyczna jest także kwestia tego, jak metformina działa na naszą wątrobę i nerki. Jak każdy lek musi zostać zmetabolizowana i usunięta z organizmu – a do tego służą nam te dwa organy. Stosując metforminę musimy jednak uważnie czytać ulotki innych leków, nawet tych bez recepty, bo ich przyjmowanie może przyczynić się do wywołania toksyczności metforminy. Problematyczne będzie jednak stosowanie metforminy u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. Kluczowe jest to, by leczenie było kontrolowane przez dobrego lekarza, który regularnie zleca badania krwi aby monitorować czynność tych narządów.

 

CZY SĄ JAKIEŚ ALTERNATYWY DLA METFORMINY?

Owszem - przykładne stosowanie się do diety i regularna aktywność fizyczna. Na pewno jednak interesują Was ziołowe alternatywy dla tego leku. W naturze występuje mnogość substancji o działaniu hipoglikemizującycm i insulino mimetycznym. Nie wszystkie jednak są bezpieczne czy skuteczne, nie wszystkie są... Cóż - dla każdego. Podstawową obawę zawsze budzi nasilenie sekrecji (wydzielania) insuliny. O ile w przypadku osób, u których potrzeba więcej insuliny, działanie to może być pożądane (zaawansowana cukrzyca typu 2, gdzie spada zdolność trzustki do wydzielania insuliny, lub cukrzyce monogenowe), tak w przypadku insulinooporności, hipoglikemii reaktywnej czy stanu przedcukrzycowego zwiększenie sekrecji insuliny to coś, czego chcemy za wszelką cenę uniknąć. Dlatego jeśli nie znacie bezpośredniego mechanizmu działania jakiegoś zioła lub mieszanki ziół - nie kombinujcie na własną rękę.

Zioła działające hipoglikemizująco możemy podzielić ze względu na bezpośrednie działanie:

  • ograniczenie wydzielania glukozy do krwiobiegu (czy to z wątroby czy przewodu pokarmowego): berberyna, kozieradka, morwa biała,
  • zwiększenie wydzielania insuliny w trzustce: chrom, żeń-szeń koreański, gorzki melon, aloes, gymnema,
  • zwiększenie wychwytu glukozy przez tkanki obwodowe (mięśnie i tkankę tłuszczową): cynamon, gorzki melon, żeń-szeń koreański.

To tylko przykłady. Wiele z tych związków wchodzi w interakcje z innymi ziołami i lekami, dlatego lepiej dobrze poczytać i skonsultować się ze specjalistą zanim zrobicie zakupy. Sama w swojej praktyce najczęściej sięgam po berberynę i tę substancję Wam przybliżę.

Berberyna występuje w wielu roślinach, a nie tylko w berberysie, od którego wzięła się jej nazwa. Od wieków jest stosowana w medycynie chińskiej w celu poprawy wrażliwości tkanek na działanie insuliny i w leczeniu cukrzycy typu 2. Berberyna, podobnie jak metformina, działa poprzez aktywację AMPK, ale dodatkowo hamuje fosfatazę białkowo-tyrozynową 1B (PTP1B), tym samym bezpośrednio zwiększając w ten sposób wrażliwość komórek na insulinę. Może także działać ochronnie i regenerująco na komórki beta trzustki - te, które produkują insulinę. To przez ten pojedynczy fakt poszła 'fama', że nasila sekrecję insuliny, co nie jest prawdą. U pacjentów z osłabioną funkcją komórek beta, berberyna może poprawić wydzielanie insuliny poprzez regenerację wyczerpanych wysp. U osoby z prawidłową funkcją trzustki nie dojdzie do nasilenia sekrecji insuliny. Berberyna podobnie jak metformina przyczynia się do poprawy lipidogramu. Badania na ludziach i zwierzętach sugerują, że 1500 mg berberyny, przyjmowane w trzech dawkach po 500 mg każda, jest równie skuteczne, co przyjmowanie 1500 mg metforminy[7].

Czy berberyna jest bezpieczna? Na tę chwilę badania sugerują, że tak, ale najlepiej przed sięgnięciem po nią skonsultować swoje wyniki ze specjalistą. Berberyna jest przedmiotem wielu badań i wydaje się być silna, ale w przeciwieństwie do najlepiej zbadanych farmaceutyków, jej długoterminowe bezpieczeństwo i częste działania niepożądane nie zostały dostatecznie poznane.

 

O CZYM JESZCZE MUSZĘ WIEDZIEĆ?

Leczenie metforminą wpływa na poziom TSH, szczególnie w pierwszym pół roku stosowania tego leku[8]. Może to mieć znaczenie u pacjentów z rozpoznaną wcześniej niedoczynnością tarczycy i będących obecnie na hormonie tarczycy, ale także tych, którzy dopiero będą diagnozowani. Samo badanie TSH nie będzie rzetelnym pomiarem tego, jak dobrze pracuje Wasza tarczyca, czy jak dobrze leczona jest Wasza niedoczynność.

Z drugiej strony warto też wiedzieć, że leczenie niedoczynności lewotyroksyną, może osłabiać hipoglikemizujące działanie metforminy (ale także insuliny podawanej z zewnątrz czy innych leków hipoglikemizujacych). Do dzisiaj pamiętam żywą dyskusję z pewną Panią, która uparcie starała się mnie przekonać do tego, że leczenie lewotyroksyną powoduje insulinooporność. Rzekomo do tego sprowadza się ta informacja w ulotce i CHPL letroxu/euthyroxu. Hormony tarczycy regulują metabolizm komórkowy i pracę przewodu pokarmowego. U osoby z nieleczoną niedoczynnością dochodzi do wielu zmian na tym polu - do spowolnienia metabolizmu, a więc i zmniejszenia zużycia glukozy oraz do spowolnienia trawienia - czyli przyswajania glukozy. Niedoczynność jest jednym z czynników ryzyka rozwoju IO i cukrzycy typu 2. Jeśli osoba z niedoczynnością rozwija więc insulinooporność, a następnie zaczyna ją leczyć, to adresuje tylko jeden ze swoich problemów. W momencie, gdy zaczyna leczyć także niedoczynność, poziom hormonów tarczycy wzrasta, tempo metabolizmu przyspiesza, patologicznie spowolnione procesy zostają naprawione i dochodzi do zwiększenia zapotrzebowania na wiele rzeczy - na insulinę, na leki hipoglikemizujące, ale także na wiele związków odżywczych. W konsekwencji poprawnego leczenia niedoczynności, wrażliwość na insulinę powinna ulec poprawie[9]. O tarczycy i badaniach jej funkcji pisałam w tym artykule i kolejnym artykule.

Metformina bardzo często zapisywana jest pacjentkom z PCOS, u których występuje też insulinooporność. Wynika to z faktu, że insulina wpływa na komórki jajników, nasilając hiperandrogenizm, blokuje owulację i powoduje nieregularne cykle i niepłodność. Metformina, która pozwala zmniejszyć insulinooporność, a w połączeniu z odpowiednią dietoterapią i ruchem, może pomóc przywrócić regularne cykle miesiączkowe. To ważne by pacjentki stosujące metforminę w celu regulacji cyklu zdawały sobie sprawę z tego, jak ważna jest normalizacja masy ciała i zdrowy styl życia już na etapie przygotowań do ciąży. Z PCOS wiąże się większe ryzyko poronienia i porodu przedwczesnego, rozwoju nadciśnienia związanego ze stanem przedrzucawkowym i rozwoju cukrzycy ciążowej (wynika ona z antagonistycznego do insuliny działania hormonów łożyskowych, jeśli już przed ciążą jesteśmy silnie insulinooporne ryzyko się znacznie zwiększa)[10][11]. Wiele z tych komplikacji wynika bezpośrednio z otyłości i nadwagi, nieprawidłowego stężenia lipidów we krwi, insulinooporności i stanów zapalnych w ustroju. O PCOS mam cały artykuł, do którego lektury Was zachęcam - link tutaj.

 


Studentka dietetyki klinicznej, której zainteresowanie tematyką zdrowia i odżywiania towarzyszy od najmłodszych lat. Nieustannie poszerza swoją wiedzę z zakresu fizjologii żywienia, suplementacji, działania hormonów i związanych z nimi zaburzeń. Na tym koncentruje się w swojej praktyce, by jak najlepiej zrozumieć funkcjonowanie ludzkiego organizmu. Ma otwarty umysł, jej motto to 'kto się nie rozwija, ten się cofa'. Jest w stanie wybaczyć brak wiedzy, ale nie ignorancję. Do swoich pacjentów podchodzi w sposób holistyczny, analizując wpływ ich stylu życia na zdrowie. Aktywnie udziela się na instagramie @zdrowiej_z_ania, gdzie dzieli się swoją wiedzą i przemyśleniami.

 

 

 

 

Bibliografia:

[1]         K. J. Filipiak, “Metformina — dlaczego jest preferowanym lekiem przeciwcukrzycowym?,” Chor. Serca i Naczyń, vol. 8, no. 2, pp. 78–85, 2011.

[2]         M. Kujawska-Łuczak and D. Pupek-Musialik, “Metformina-efektywny lek przeciwcukrzycowy. Czy potrafimy wykorzystać jej potencjał? Metformin-effective antidiabetic medication. Could we make use of its power?,” 2010, Accessed: Nov. 25, 2020. [Online]. Available: www.fzm.viamedica.pl.

[3]         G. Derosa, A. D’Angelo, D. Romano, and P. Maffioli, “Effects of metformin extended release compared to immediate release formula on glycemic control and glycemic variability in patients with type 2 diabetes,” Drug Des. Devel. Ther., vol. 11, pp. 1481–1488, May 2017, doi: 10.2147/DDDT.S131670.

[4]         N. Aggarwal et al., “Metformin extended‐release versus immediate‐release: An international, randomized, double‐blind, head‐to‐head trial in pharmacotherapy‐naive patients with type 2 diabetes,” Diabetes, Obes. Metab., vol. 20, no. 2, pp. 463–467, Feb. 2018, doi: 10.1111/dom.13104.

[5]         M. P. Doogue, E. J. Begg, M. P. Moore, H. Lunt, C. J. Pemberton, and M. Zhang, “Metformin increases plasma ghrelin in Type 2 diabetes,” Br. J. Clin. Pharmacol., vol. 68, no. 6, pp. 875–882, Dec. 2009, doi: 10.1111/j.1365-2125.2009.03372.x.

[6]         H. Wu et al., “Metformin alters the gut microbiome of individuals with treatment-naive type 2 diabetes, contributing to the therapeutic effects of the drug,” Nat. Med., vol. 23, no. 7, pp. 850–858, Jul. 2017, doi: 10.1038/nm.4345.

[7]         J. Lan et al., “Meta-analysis of the effect and safety of berberine in the treatment of type 2 diabetes mellitus, hyperlipemia and hypertension,” Journal of Ethnopharmacology, vol. 161. Elsevier Ireland Ltd, pp. 69–81, Feb. 23, 2015, doi: 10.1016/j.jep.2014.09.049.

[8]         L. Montanelli, S. Benvenga, L. Hegedüs, P. Vitti, F. Latrofa, and L. H. Duntas, “Drugs and Other Substances Interfering with Thyroid Function,” pp. 733–761, 2018, doi: 10.1007/978-3-319-45013-1_27.

[9]         M. Gierach, J. Gierach, and R. Junik, “Insulin resistance and thyroid disorders,” Endokrynol. Pol., vol. 65, no. 1, pp. 70–76, 2014, doi: 10.5603/EP.2014.0010.

[10]      S. Palomba, M. A. De Wilde, A. Falbo, M. P. H. Koster, G. B. La Sala, and B. C. J. M. Fauser, “Pregnancy complications in women with polycystic ovary syndrome,” Hum. Reprod. Update, vol. 21, no. 5, pp. 575–592, 2015, doi: 10.1093/humupd/dmv029.

[11]      G. Jorquera, B. Echiburú, N. Crisosto, R. Sotomayor-Zárate, M. Maliqueo, and G. Cruz, “Metformin during Pregnancy: Effects on Offspring Development and Metabolic Function,” Frontiers in Pharmacology, vol. 11. Frontiers Media S.A., p. 653, Jun. 17, 2020, doi: 10.3389/fphar.2020.00653.

 

Chcesz dobrać idealną dietę?

Ostatnie wspisy z kategorii Dieta

Zmiana masy ciała przed okresem - Fizjologia cyklu miesiączkowego
Zmiana masy ciała przed okresem - Fizjologia cyklu miesiączkowego

Autor: Anna Podsiadło Ile razy w ostatniej chwili...

Czemu stale jest Ci zimno? - jod, tarczyca, konwersja
Czemu stale jest Ci zimno? - jod, tarczyca, konwersja

Autor: Anna Podsiadło   W poprzednim wpis...

Dlaczego robisz błąd badając samo TSH?
Dlaczego robisz błąd badając samo TSH?

Autor: Anna Podsiadło Czym jest TSH? TSH jest...

Jak działamy?

Jak działamy?

Jak działamy?

1. Konsultacje

Konsultacje z trenerem i fizjoterapeutą. Razem ustalamy cel i środki, jakimi go osiągniemy.

2. Plan

Tworzymy dla Ciebie indywidualnie dobrany plan treningowy oraz żywieniowy.

3. Trening

Rozpoczynasz trening według wcześniejszych, dokładnie rozpisanych ustaleń.

4. Kontrola

Na każdym etapie kontrolujemy Twoje postępy, byś mógł osiągnąć jak najlepsze rezultaty

Dlaczego my?

Doświadczony zespół

Doświadczony zespół

Jesteśmy grupą specjalistów z różnych dziedzin, dzięki czemu uzupełniamy się wiedzą. Nasze wcześniejsze doświadczenia zawodowe sprawiły, że wypracowaliśmy optymalną ścieżkę pracy z Klientami. Trener personalny, dietetyk, rehabilitant - cały zespół do Twojej dyspozycji!

zobacz nasz zespół
Kompleksowa obsługa

Kompleksowa obsługa

Charakteryzuje nas holistyczne podejście do każdego zagadnienia by wykorzystać maksimum możliwości. Dzięki wdrożeniu szerokiej wiedzy, technik treningowych i narzędzi pracy z wielu różnych dziedzin możemy kompleksowo zadbać o realizację Twoich celów treningowych.

sprawdź co zyskasz
Gwarantowany efekt

Gwarantowany efekt

Zadbamy o to, by nasza wspólna praca oraz zaangażowanie zaowocowały efektami, które przewyższą Twoje początkowe oczekiwania. Zrealizujemy cele w sposób efektywny, ale przede wszystkim bezpieczny dla Twojego organizmu. 

zobacz opinie naszych klientów